ଓଡ଼ିଶାରେ ବଢ଼ୁଛି ସାଇବର ଠକେଇ: ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଯେପରି ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରିଛି, ସେହିପରି ସାଇବର ଅପରାଧ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ଧରି ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇ, ଡିଜିଟାଲ ଆରେଷ୍ଟ, UPI ଜାଲିଆତି, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ହ୍ୟାକିଂ ଏବଂ ନକଲି ନିବେଶ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସାଇବର ଅପରାଧ ମାମଲାର ସଂଖ୍ୟା ନିରନ୍ତର ବଢ଼ୁଛି।

ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ OTP କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ବିବରଣୀ ନେଇ ଠକୁନାହାନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜକୁ ପୋଲିସ, CBI, କଷ୍ଟମ୍ସ, ଆୟକର ବିଭାଗ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଇ ଭିଡିଓ କଲ୍ କରୁଛନ୍ତି। ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲୋକଙ୍କୁ “ଡିଜିଟାଲ ଆରେଷ୍ଟ”ର ଭୟ ଦେଖାଇ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଠକି ନିଆଯାଉଛି। ଏହା ସହ ନକଲି ଷ୍ଟକ୍ ମାର୍କେଟ୍ ଆପ୍, ଅଧିକ ଲାଭର ପ୍ରଲୋଭନ, ପାର୍ଟ-ଟାଇମ୍ ଚାକିରି, ଲୋନ୍ ଆପ୍ ଓ ନକଲି କଷ୍ଟମର କେୟାର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଠକେଇ ଚାଲିଛି।

ଏହି ବଢ଼ୁଥିବା ସାଇବର ଅପରାଧକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ପୋଲିସ ସାଇବର ତଦନ୍ତକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି। ରାଜ୍ୟରେ ସାଇବର ପୋଲିସ ଥାନାର ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ବିଶେଷ ସାଇବର ତଦନ୍ତ ୟୁନିଟ୍ ଗଠନ, “ଅପରେସନ ସାଇବର କବଚ” ପରି ଅଭିଯାନ ଏବଂ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଉଛି।

ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଲୋକମାନେ ଯଦି ଅଳ୍ପ ସଚେତନ ରୁହନ୍ତି, ତେବେ ଅଧିକାଂଶ ଠକେଇରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେ। କୌଣସି ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ OTP, UPI PIN, ପାସୱାର୍ଡ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଅଜଣା ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରିବା, ସ୍କ୍ରିନ୍ ସେୟାରିଂ ଆପ୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରିବା କିମ୍ବା ଯାଞ୍ଚ ନ କରି ଅନଲାଇନ୍ ନିବେଶ କରିବା ମଧ୍ୟ ବିପଦଜନକ ହୋଇପାରେ।

ଯଦି କେହି ସାଇବର ଠକେଇର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବିଳମ୍ବ ନ କରି ତୁରନ୍ତ ୧୯୩୦ ଜାତୀୟ ସାଇବର ହେଲ୍ପଲାଇନରେ ଫୋନ୍ କରିବା କିମ୍ବା National Cyber Crime Reporting Portalରେ ଅଭିଯୋଗ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ସାଇବର ପୋଲିସ ଥାନା ଓ ସହାୟତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପଲବ୍ଧ ରହିଛି। ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ଅଭିଯୋଗ କରାଯିବ, ଟଙ୍କା ଫେରି ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ସେତେ ଅଧିକ ରହିଥାଏ।

ଡିଜିଟାଲ ଦୁନିଆରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ପାଇଁ କେବଳ ପୋଲିସ କିମ୍ବା ସରକାରଙ୍କ ପଦକ୍ଷେପ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ସଚେତନତା, ସତର୍କତା ଓ ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା ହିଁ ସାଇବର ଅପରାଧ ବିରୋଧରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର।